Zima przyszła przed końcem jesieni. W ciągu jednej nocy mróz strącił z drzew liście, które nie zdążyły zmienić wszystkich kolorów. Zamarzła woda w rurach. Przez dwa tygodnie nie było jej w domu. Dziadek próbował coś zrobić, bez skutku.
Śnieg sypał i sypał.
Wieś zamarła jak żaby w stawie. Ludzie wychodzili rzadko – tylko wtedy, kiedy musieli. Od czasu do czasu słychać było pospieszne kroki na drodze. Mama zawiesiła na oknie gruby koc w kratę, żeby zatrzymać ciepło.
W pokoju panował półmrok, niezależnie od pory dnia. Dla mnie wtedy bez znaczenia. Miałam kilka miesięcy i większość czasu przesypiałam. Budziłam się na karmienie. Nie wiedziałam nic o zimie, o braku wody ani o trudnościach, jakie sprawiało dorosłym zwykłe przeżycie kolejnego dnia.
Mój świat ograniczał się do matki.
Opowiadała później, że byłam bystra. Że patrzyłam jej w oczy inaczej niż niemowlęta. Jakbym rozumiała. Lubiła to wspomnienie. Ja również. Powtarzała je wiele razy. Być może było jej potrzebne przekonanie, że już wtedy istniało między nami jakieś porozumienie.
O przyjściu listonosza tego dnia również wiem z opowieści.
Zapukał do drzwi. Ludzie ze wsi nie pukali, wchodzili od razu jak do siebie. Listonosz przyszedł pieszo, przedarł się przez metrowe zaspy. Rower nie nadawał się do jazdy w taką pogodę. Był zmęczony i zły, że musiał pokonać taki kawał drogi. Powiedział, że jak sąd wzywa, to trzeba doręczyć. Poprosił w zamian za swój czyn o gorącą kawę.
Przyniósł wezwanie na rozprawę.
Wiedział, czego dotyczyło. Wiedzieli wszyscy.
Czterech mężczyzn miało stanąć przed sądem. Pili razem w miejscowej knajpie. Doszło do bójki. Takie rzeczy się zdarzały. Mężczyźni pili, bili się, później godzili. Niekiedy następnego dnia nie pamiętali już, od czego się zaczęło. Tym razem w bójce uczestniczył milicjant.
Był w mundurze. Oficjalnie pełnił służbę, choć pił razem z pozostałymi. Znał ich. Był sąsiadem, kolegą, jednym z nich. W pewnym momencie dostał w twarz. Wyciągnął broń i oddał trzy strzały.
Jedna kula przeszła przez nogę mojego sprawcy.
Nie wiadomo, dlaczego milicjant strzelał. Wszyscy byli pijani, również on. Późniejsze zeznania nie pozwalały ustalić przebiegu wydarzeń. Każdy pamiętał co innego albo nie pamiętał niczego.
Użycie broni wymagało wyjaśnienia.
Trzeba było sporządzić dokumenty, wskazać odpowiedzialnych, ustalić kolejność zdarzeń. W raporcie nie mogło pozostać nic, co podważałoby zasadność oddanych strzałów.
Milicjant należał do władzy. Pozostali nie.
To wystarczyło, żeby ich wcześniejsza znajomość przestała mieć znaczenie. Człowiek, z którym pili przy jednym stole, występował teraz przeciwko nim.
Wyjaśnień mojego sprawcy nie potraktowano poważnie. Był już wcześniej notowany. Ta informacja miała większą wagę niż jego wersja wydarzeń.
Recydywista zatem. Łatwo było uznać go za prowodyra. We wsi od dawna mówiono o nim, że kiedyś pójdzie siedzieć.
Nie było w tym szczególnego oburzenia. Raczej przekonanie, że tak kończą się sprawy, w których zwykły człowiek występuje przeciwko milicjantowi. Nawet jeśli to milicjant strzelał.
Listonosz wypił kawę. Nie otrzepał butów ze śniegu. Na podłodze została kałuża. Podał dokument do podpisu, życzył do siego roku i wyszedł.
W domu zostało wezwanie.
Rozprawę wyznaczono za trzy tygodnie, po Nowym Roku. Zima nie ustępowała. Autobusy nie kursowały. Do stacji kolejowej trzeba było dojść pieszo. Jak w taką zimę? Mama miała przecież niemowlę.
Nie wiem, czy bardziej bała się drogi, czy tego, co miało wydarzyć się w sądzie. W jej późniejszych opowieściach te dwie rzeczy występowały obok siebie. Zaspy, brak autobusu, dziecko na rękach i perspektywa kilkuletniego więzienia dla sprawcy.
Wszystko należało do tego samego życia. Sprawcy, jej i mojego.
Pierwsze wezwanie sądowe nie pozostawiało wyboru.
Trzeba było się stawić.
Skomentuj